Поиск по базе сайта:
Бекітілген «Қазақстандық индустрия дамыту институты» акционерлік қоғамының есептік саясаты icon

Бекітілген «Қазақстандық индустрия дамыту институты» акционерлік қоғамының есептік саясаты




НазваБекітілген «Қазақстандық индустрия дамыту институты» акционерлік қоғамының есептік саясаты
Сторінка4/4
Дата конвертації15.08.2014
Розмір0.67 Mb.
ТипДокументи
1   2   3   4

3) Есепке алу шоттары

Қоғам болашақ кезең шығындарын есепке алу үшін келесі синтетикалық шоттарды қолданылады:

^ 1620 «Болашақ кезеңдердің басқа шығындары (12 айдан кем);
4) Есепті жария етуге қойылатын талаптар

Болашақ кезең шығындарын есептен шығаруға қалған мерзіміне байланысты болашақ кезең шығындарының қалдықтары теңгерімде «Қысқа мерзімді активтер» тарауында «Дебиторлық берешек және басқа активтер» тармағы бойынша көрсетіледі, егер мерзім 12 айдан астам болса, «Ұзақ мерзімді активтер» тарауының «Басқа ұзақ мерзімді активтер» тармағы бойынша көрсетіледі. Олардың бейнеленуі теңгерімдік құнға сәйкес жүргізіледі.

^ 2.9. Жұмысшыларға берілетін сыйақы есебі

1) Жұмысшыларға сыйақы беру есебі IAS 19 «Жұмысшыларға сыйақы беру» халықаралық стандартына сәйкес жүргізіледі. Жұмысшыларға сыйақы беру дегеніміз – олардың көрсеткен қызметтері үшін Қоғаммен жұмысшыларға берілетін сыйақылар немесе төлемдер.

Олар Қоғаммен жұмысшыға ақшалай немесе заттай түрде төленетін кез келген табысты қамтиды, соның ішінде материалды, әлеуметтік игілік немесе басқа материалдық пайдаларды қоса есептегенде.

Қоғам белгіленген жалақы төлеу жүйесіне сәйкес жұмысшыларға жалақысының төленуін жүргізеді, міндетті зейнетақы жарнасын төлейді, әлеуметтік алымдарды төлейді және өз жұмысшыларының тарапынан (ҚР заңнамасына сәйкес) тиісті бюджеттерге төлемдер жүргізеді. Міндетті зейнетақы жарналары, жеке табыс салығы бойынша шығындар жұмысшының жалақысынан ұстап қалынады және табыстар мен шығындар туралы есепте жалақы бойынша шығындар ретінде көрсетіледі.

Қоғам персоналының еңбекақысы Қоғам Директорларының Кеңесімен бекітілген « «Қазақстандық индустрия дамыту институты» АҚ жұмысшыларына еңбек ақы төлеу, сыйақы беру және материалдық көмек көрсету шарттары туралы» қоданыстағы Қоғам ережесіне сәйкес; Қоғам Басқармасымен бекітілген « «Қазақстандық индустрия дамыту институты» АҚ-да қызметкерлерге жалақыны есептеу мен ұстап қалудың бухгалтерлік есебі бойынша нұсқаулыққа» сәйкес жүргізіледі.

Пайдаланған жұмыс уақытының есебі табельдерде түгелдей жұмысқа келу немесе келмеудің тіркелуі әдісімен жүзеге асырылады. Жалақы көлемін есептеу ұсынылатын жұмыс уақытын есепке алу табелінің негізінде, кәсіпорын бұйрықтары, штаттық кесте мен басқа да негізделетін құжаттардың негізінде жүргізіледі. Өңделген құжаттар құрама тізімдемеде жұмысшылар санаты бойынша топтастырылады, солардың негізінде бухгалтерлік есептегі тиісті шоттарға жалақы бойынша шығындар жатқызылады.

Сыйақы табыстар мен шығындар есебінде шығындар ретінде есептен шығарылады және жұмысшының алдындағы міндеттемесі ретінде көрсетіледі. Жұмысшыға сыйақы төленгеннен кейін бұрын көрсетілген Қоғамның міндеттемелері өтеледі. Есеп беру кезеңінің соңындағы төленбеген қалдық қысқа мерзімді міндеттеме деп саналады.

Қоғам қаржылық жылға пайдаланбаған еңбек демалыстары бойынша резерв құрастырады.
^ 2) Есепке алу шоттары

Жұмысшылармен есеп айырысу үшін Қоғамда келесі синтетикалық шоттар қолдынады:

  1. «Есеп беретін тұлғалары бар есеп айырысу»;

  2. «Төленген жалақы бойынша берешек»;

^ 1254 «Материалдық нұқсан мен жетіспеушілік бойынша есептеулер»;

2150 «Жұмысшылардың ұзақ мерзімді дебиторлық берешегі»;

3430 «Еңбек ақысы бойынша қысқа мерзімді берешек»;

3430 «Жұмысшыларға сыйақы беру бойынша қысқа мерзімді бағалау міндеттемелері»;

^ 3) Жария етуге қойылатын талаптар

Қоғам жұмысшылармен жасасқан ұжымдық келісімшартпен анықталған сыйақылар бойынша келесі ақпаратты жария етуі тиіс:

  • табыстар мен шығындардың танылуы бойынша Қоғамның есептілік саясаты;

  • сыйақы түрлері мен оларды төлеу шарттарының жалпы сипттамасы;

- жұмысшылар сыйақысы бойынша теңгерімде танылған міндеттемелердің салыстырмалы тексерісі.
2.10. Өзіндік капитал

1) Қоғамның өзіндік капиталы мыналарды қамтиды:

  • жай акциялар;

  • бөлінбеген табыс (бөлінбеген кіріс).

Қоғамның жай акциялары шығарылған және орналастырылған жай акциялардың сомасына тең.

Өзіндік капиталды есептеген кезде Қоғам мыналарды басшылыққа алады:

а) IAS 18 «Кіріс» халықаралық стандарты;

б) IAS 33 «Акцияның табысы» халықаралық стандарты;

в) IAS 1 «Қаржылық есептілікті ұсыну» халықаралық стандарты.

^ 2) Есепке алу шоттары

Өзіндік капиталының есебі үшін Қоғам келесі шоттарды қолданылады:

5020 «Жай акциялар»;

5510 «Есеп беру кезіңінің тікелей табысы (жабылмаған шығын)»

5520 «Алдыңғы жылдардың тікелей табысы (жабылмаған шығын)»

5610 «Қорытынды табыс (қорытынды шығын)»
11. Алынған қарыздар есебі

Алынған қарыздарды есепке алу кезінде Қоғам IAS 23 (Қарыздар бойынша шығындар) халықаралық стандартын басшылыққа алады.

Алғашқы танылуы кезінде алынған қарыздар өзіндік құны бойынша көрсетіледі. Қаржылық есептіліктің теңгерімде әділ құнынан ерекшеленетін құн бойынша есебін жүргізу, әділ құн туралы ақпарат қосымша ақпарат ашу арқылы ұсынылады.

Әділ құны немесе қаржылық міндеттемелері бір немесе бірнеше жалпы қабылданған әдістер негізінде айқындалады. Әділ құны туралы ақпараттың жария етілуі қабылданған әдістің және оны қолданған кезде жасалған айтарлықтай жол берулердің ашылуын қамтиды. Қаржылық міндеттемелердің әділ құны туралы ақпарат, теңгерімде әділ құнынан ерекшеленетін құны бойынша ескеріледі және тегерімдік құн мен әділ құн арасындағы салыстыруды қамтамасыз ететіндей орналастырылады.

Шетел валютасымен берілген қарыздардың құны қаражаттарды алған күнінде қалыптасқан нарықтық курс бойынша қайта есептелуінің негізіндегі нақты алынған қаражат есебінен қалыптастырылады.

Алынған қаражаттың әділ құны нарықтық пайыз мөлшерлемелерінің пайдалануымен анықталады, олардың айтарқлықтай айырмашылығы болған жағдайда – алған қарыз бойынша пайыздық мөлшерлемесі бойынша есептелінеді. Келесі кезеңдерде қарыздар пайыздың тиімді мөлшерлемесі әдісінің қолданылуымен өтелімді құн бойынша көрсетіледі.

Алынған қаражаттардың әділ құны мен (мәміле бойынша шығындардың алынып тасталуымен) өтеуге тиісті сома арасындағы айырмашылық қарыз берілген мерзім ішінде төленуі тиіс пайыздар ретінде көрсетіледі.

Есеп берген күннен кейін 12 айдың ішінде өтелетін болса, қысқа мерзімді деп жіктеледі, ал есеп берген күннен кейін 12 айдан асатын болса, ұзақ мерзімді қарыздар деп жіктеледі.

Алынған қарыздардың аналитикалық есебі әр қарыз бойынша бөлек жүргізіледі.

^ 2) Қарыздарды танылудың тоқтатылуы

Алынған қарыздардың танылуының тоқтатылуы, олар өтелген кезде, яғни келісімшартта көрсетілген міндеттеме орындалған болса, тоқтатылады.

^ 3) Есепке алу шоттары

3010 «Қысқа мерзімді банк қарыздары»;

  1. «Қысқа мерзімді қарыздар бойынша төленетін пайыздар»;

  2. «Қысқа мерзімді қарыздар бойынша төленетін пайыздар»;

^ 3040 «Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелердің ағымдағы бөлігі»;

4010 «Ұзақ мерзімді банк қарыздары»;

7310 «Сыйақы бойынша шығындар» (қаржыландыруға алынған қарыздар бойынша пайыздардың төленуіне);

7330 «Ұзақ мерзімді банк қарыздарының өтелімі».

^ 4) Жария етуге қойылатын талаптар

Қарыздардың әр санаты үшін Қоғам келесіні жария етуі тиіс

  • Қарыздар бойынша шығындарға қатысты есептілік саясаты;

  • есептілік кезеңі үшін қарыздар бойынша шығындар сомасы.

5) Есепке алудың стандартты негізгі тәртібі қолданылады – қарыздар бойынша шығындар олар жүргізілген кезеңге қатысты шығындар ретінде танылады.

Алынған қарыз бойынша сыйақының есептелінуі ай сайын жүргізіледі. Аналитикалық есеп сыйақының әр түрі бойынша жүргізіледі.
2.13.Міндеттемелер (несиелік берешек)

Міндеттемелер дегеніміз – бұл Қоғамның қолданыстағы міндеттілігі, ол өткен оқиғалар негізінде пайда болады, оны реттеу экономикалық пайдаларды қамтитын Қоғам ресурстарынан шығып қалуына әкеп соқтыртуы мүмкін.

Міндеттемелерді есепке алу кезінде Қоғам IAS 37 (бағалау міндеттемелері, шартты міндеттемелер мен шартты активтер) халықаралық стандартын басшылыққа алады.

Қоғамның қаржылық есептілігін құрастыру мақсатында несиелердің келесі топтастырылуын қолданады: негізгі әрекет бойынша жеткізушілер және мердігерлермен есеп айырысу және басқа несие берушілермен есеп айырысу.

^ 1) Жеткізушілер және мердігерлермен есеп айырысу

Қоғамда қолданылатын көрсетілген қызметтер, алған мүлік (шикізат пен материалдар), атқарылған жұмыстар үшін есеп айырысу (соның ішінде, аванстық) жағдайын көрсету үшін қолданылады.

Тауар (жұмыс, қызмет) жеткізушінің алдында өзіне міндеттемелерді қабылдап алу үшін негіздеме ретінде келісімшарт, жүкқұжат немесе атқарылған жұмыстар актісі және шот-фактура жатады. Спецификациясы бар сату-сатып алу келісімшарты сатып алу үшін негіз болады.

ТМШ сатып алу кезінде алғашқы құжаттар мыналар болып табылады:

• жалпы белгіленген тәртіп бойынша жұмыс жасайтын заңды тұлғалардан ТМШ сатып алу кезінде: шот-фактура, жүкқұжат (тауарлық түбіртек), сату-сатып алу келісімшарты, кедендік жүк декларациясы (импорттау кезінде);

  • ТМШ-ны бір реттік талон негізінде әрекет ететін субъектілерден нарықтан сатып алу кезінде: барлық қажетті деректемелері бар сатып алу актісі, бір реттік талон көшірмесі, кәсіпорын басшысының рұқсат беру бұрыштамасы қойылған қызметтік хат;

  • жеке кәсіпкерлерден ТМШ сатып алу кезінде: қажетті деректемелері бар сатып алу актісі, жеке кәсіпкер ретінде мемлекеттік тіркелуі туралы куәліктің нөмірі мен сериясының көрсетілуімен; кәсіпорын басшысының рұқсат беру бұрыштамасы қойылған қызметтік хат.

^ 2)Алған аванстар бойынша есеп айырысу

«Алынған аванстар» шоттарында тауар немесе қызметтерді жеткізу келісімшарты бойынша сатып алушылардан және тапсырыс берушіден алдын ала төлем алған кезде пайда болатын қысқа мерзімді міндеттемелер көрсетіледі (егер олар есеп беру күнінен кейін 12 айдан аспайтын мерзім ішінде реттелуге жататын болса).

Аванс алуға қатысты барлық басқа міндеттемелер өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер ретінде есепке алынады.

Қоғам аванс бойынша несиелік берешекті тек несиелік берешек (немесе оның бір бөлігі) өтелген кезде, яғни келісімшартпен қарастырылған міндеттемелер атқарылған, нөлге теңестірілген немесе оның әрекет ету мерзімі аяқталған болғанда ғана есептен шығарады.

Тауарлар мен қызметтер бойынша міндеттемелерді орындау кезінде тиісті сома «Алынған аванстар» шотының дебетіне, «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің берешегі» шотымен хат-хабарда есептен шығарылады.

^ 3) Есепке алу шоттары

3510 «Алынған қысқа мерзімді аванстар»;

4410 «Алынған ұзақ мерзімді аванстар».

2.14. Табыстар мен шығындар есебі

1) Табыстар

Қоғамның табыстар есебі IAS 18 «Табыстар» халықаралық стандарттарына сәйкес жүргізіледі.

Табыстардың танылуы және бағалануы.

Табыс деп келесі операциялар мен жағдайлар нәтижесінде пайда болатын экономикалық пайданың жалпы, жүйелі және ұдайы түсімдер танылады:

  • тауарлар, дайын өнімді сату;

  • қызметтерді, атқарылған жұмыстарды ұсыну;

- басқа тараптармен Қоғамның пайыз әкелетін активтердің қолданылуы.

Табыс мәмілеге қатысты экономикалық пайда алу мүмкіндігі және табыс сомасын бағалау мүмкіндігі болған жағдайда танылады. Табыс келесі түрде танылады:

  • тауарлар, дайын өнімді сату.

  • тауар (өнім) сатудан табыс меншік құқығының атып алушыға көшкен кезінде танылады;

  • қызметтерді ұсыну, жұмыстар атқару.

Қызметтерді сату сол қызметтер көрсетілген есеп беру кезеңінде танылады. Табыс сомасы қызметтерді көрсетуді аяқтау дәрежесінің негізінде нақты орындалған жұмыстың белгіленген күнге, мәміле бойынша (келісімшарт бойынша) қызметтердің толық көлеміне пайыздық қатынасы тәсілінің қолданылуымен айқындалады.

- пайыздық табыс (депозит бойынша).

Пайыздық табыс пропорционалды-уақытша негізде пайыздың тиімді мөлшерлемесі әдісінің пайдалануымен ай сайын танылады.

^ Табысты бағалау

Табыс, тараптар арасындағы келісімшарттық жағдайлар мен басқа келісім түрлеріне сәйкес алынған немесе алынуға тиесілі құн бойынша бағаланады.

Табысты өлшеу мен танылуын жүзеге асыру кезінде әр операция бөлек қарастырылады.

Есеп кезіндегі ақпараттың ашылуы

Тұтынушыларға Қоғамның кіріс жағдайлары бойынша қаржы есебін ұсыну барысында келесі ақпараттар ашылуы тиіс:

- кірістің есептелу әдісі;

- кезең ішінде қолма-қол қаражаттан түскен айтарлықтай маңызды әрбір сома көрсеткіші, оның ішінде тауарларды сату, қызмет көрсеті нәтижесінде түскен қолма-қол қаражаттар,

- басқа да кірістер мен шығыстар, оның ішінде наразылық төлемдері, айыппұлдар және мүмкін болатын шығындар.

Болашақ кезең кірістері. Болашақ кезең кірістері - бұл болашақтағы есепті кезеңге жатқызылатын, алайда нақты ағымдағы есепті кезеңде алынған кірістер.

2) Шығыстар:

Шығыстарды есепке алу барысында Қоғам төмендегі жағдайларды басшылыққа алады:

а) халықаралық «Қарыздар бойынша шығыстар» IAS 23 стандарты

б) «халықаралық «Қаржы құралдары – мойындау және бағалу» IAS 39 стандарты

в) халықаралық «Қаржы есебін ұсыну» IAS 1 стандарты

Шығыстар – бұл шығындану немесе активтерді қысқарту нәтижесінде экономикалық ресурстарды қысқарту, немесе кірісті алу жағдайлары бойынша шаруашылық бірліктің қарапайым қызметі нәтижесінде туындаған қысқарту әрекеттері. Шығыстар өздері келтірілген есепті уақыт кезеңінде қарастырылады.

Оларға мыналар жатқызылады:

Тура шығыстар - бұл өндіріс және көрсетілген жұмыс және қызметтердің өзіндік құнымен байланысты жұмсалған қаражаттар.

2.Жанама (жанама) шығыстар - бұл өндіріске қызмет көрсету және негізгі және қосалқы бөлімшелердің жұмысын ұйымдастыру ісімен байланысты туындаған жұмсалған қаражаттардың өзіндік жиынтығы, алайда ережеге сәйкес, бұл қатарға дайын өнімнің нақты белгілі түрлерін, жұмыс және қызмет көрсетулерді жатқызуға болмайды.

3.Кезеңнің шығыстары . Оған мыналар жатқызылады:

- ортақ және әкімшілік шығыстар - бұл әкімшілік аппаратын қаржыландыру және басқару ісіне байланысты шығындар;

4. Басқа да шығыстар – бұл кәсіпорынның өндірістік қызметіне қатысы жоқ шығындар. Негізінен бұл қатарға активтердің шығарылуы және құнсыздануы, бағамдық айырмашылықтар және басқалары жатқызылады.

Өндірістік шығындардың бухгалтерлік есебі (тура және жанама шығындар).

Анықтама: Шығыстардың «Есепке алу нысандары» ретінде кәсіпорын өзінің өндірістік шығындарына сараптамалық есеп жүргізетін, ережеге сәйкес, есепке алу нысандары және калькуляция нәтижелері бір-бірімен сәйкес келетін жағдайлар жатқызылады. Есепке алу нысандары қатарына – жекелеген тапсырыстар, құрылыстың жекелеген көлемі, қызмет көрсету және жұмыс жағдайларының жүзеге асырылуы жатқызылады.

Тура және жанама шығындар (есепке алу нысаны қатарына тікелей жатқызылатын жағдайлар қарастырылады) негізгі өндіріс есептерінде бөлініп қарастырылады және есепке алынады. Шығындардың өзіндік мәнін белгілеу үшін өндірістік шығындар қатарынан тұратын қандай да бір есепке алу нысанындағы барлық бастапқы есептік құжаттарды (материалды құндылықты есептен шығару актілері, жұмыс уақытын есепке алу табельдері және т.б.) анықтау мақсатында есепке алу нысанының атауы, шығыстардың және жанама жұмсалған қаражаттардың мазмұны есепке алынады, бұл есепке алу жұмысының жүргізілуін жеңілдетеді және нысанды есепке алу құнының нақты өзіндік құнын анықтауға мүмкіндік береді. Жұмсалған қаражатты дұрыс топтастыру үшін осы нысандардағы калькуляция көлемі және жанама жұмсалған қаражаттардың мазмұнын сараптамалық есепке қосудың маңызы зор болып табылады.

Жанама жұмсалған қаражаттар негізгі, қосалқы өндіріске, не болмаса жұмыс және қызмет көрсетулердің нақты түріне, яғни есепке алу нысанына байланысты жүргізілетін нақты жұмыс түрі қарастырылады, ол 8410 есепшотында есепке алынады және әр түрлі өні түрлері аралығында (жұмыс, қызмет көрсету) негізгі өндірістік есепшотта есепке алынатын (8110) өнімнің өзіндік құнын есепке алу үшін пайдаланылады.

Жанама жұмсалған қаражаттардың сараптамалық есебі белгіленген номенклатура бойынша қызмет әрекеті түрлеріне байланысты жұмсалған қаражаттар көрсеткіші кесімінде жүзеге асырылады. Жанама жұмсалған қаражат жағдайларын есепке алғанда өнім, жұмыс және қызмет көрсету түрлерінің аралығындағы жұмсалған қаражат әрбір айдың соңында өнім, жұмыс және қызмет көрсетудің жекелеген түрлері бойынша таңдау базасы арқылы жүргізіледі (критерийлер).

Табысты бөлу базасы ретінде өндірістік бөлімшенің жанама жұмсалған қаражатын есепке ала отырып, кәсіпорын қызметінің тұжырымдамасын ескеру нәтижесінде жанама жұмсалған қаражат көлеміне анағұрлым сәйкес келетін жағдайлар таңдалынып алынады.

Әкімшілік жұмсалған қаражаттарды есепке алу.

Әкімшілік жұмсалған қаражаттар (кезең бойынша жұмсалған қаражаттар) – Қоғамның тұтастай алғандағы басқару жүйесіне жұмсалған қаражаттардың барлығы осы санатқа жатқызылады. Жұмыс, қызмет көрсету өндірісіне байланысты жұмсалатын қаражаттармен салыстырғанда, бұл қаражаттар өндіріс көлеміне тәуелді болмайды және нақты жүзеге асырылған жұмыс, қызмет көрсету не болмаса тауар түрлеріне байланысты емес болып табылады, осыдан олардың бір мақсатқа көзделген уақыт кезеңіндегі көрсеткіштері анықталады, және көрсетілген жұмыс, қызмет түрлерінің көлемі бұл жерде маңызды рөл атқара алмайды. Қоғам кезеңде жұмсалған қаражат үшін тек белгілі бір уақыт кезеңінде өндірістік процесс жүзеге асырылмаған жағдайда ғана жауап бере алады. Бұл жұмсалған қаражат түрлері өздері туындаған уақыт кезеңінде мойындалады.

Бухгалтерлік есеп жағдайында әкімшілік жұмсалған қаражаттар 7210 «Әкімшілік жұмсалған қаражаттар» тобының есепшотында есепке алынады.

Қаржыландыру бойынша жұмсалған қаражаттар қатарына өздері туындаған уақыт межесінде қарастырылады және «Сыйақы тағайындау бойынша жұмсалған қаражаттар» тобының 7310 есепшотында есепке алынады;

Басқа да жұмсалған қаражаттар бойынша бухгалтерлік есептілік.

Басқа да жұмсалған қаражаттар қатарына негізгі өндірістік қызметпен байланысты емес жұмсалған қаражаттар жатқызылады, олар мыналар:

7410 «Активтерді шығару бойынша жұмсалған қаражаттар» топ есепшоттарында қарастырылады;

7430 «Бағамдық айырмашылықтар бойынша жұмсалған қаражаттар»;

7450 «Операциялық жалға беру бойынша жұмсалған қаражаттар» (жалға берілген активтер бойынша ағымдағы жұмсалған қаражаттарды есепке алу үшін);

7710 «Басқа да жұмсалған қаражаттар» - есепшоттар тобы;

7710 «Корпоративті табыстық салық бойынша жұмсалған қаражаттар».

2.15. Бюджетпен есептесу

Қоғам ҚР «Салықтар және басқа да бюджетке міндетті жүргізілетін төлемдер туралы» Кодексінің (Салық кодексі) талаптарын сақтау негізінде салықтар мен басқа да төлемдерді есептеп шығарады және төлем жүргізеді.

Салықтар бойынша міндеттемелерді бухгалтерлік есеп тізімінің жазбасына тіркеуге алу негіздемесі ретінде бухгалтерлік ресімдеу құжаттары: анықтамалар, есептесулер, декларациялар, қарастырылады.

Салықтық төлемдер бойынша жазбалардың соңғы түзетулері салықтық жыл соңына қарай, салықтық декларациялар деректері негізінде жүзеге асырылады.

Салық төлеуге жататын базаны салықтық есеп тізілімін (формасын) жүргізу, салықтар мен алымдар бойынша салықтық декларация құру ісін ДБУ және Қоғамның ФО жүзеге асырады.

Салықтық есептің тізімдемелері арнайы формаларды қағаз және электронды түрдегі тасымалдағыш құралдарды жүргізілуі мүмкін.

Алымдар мен салықтар және басқа да төлемдер бойынша бюджетпен есептесу әрекеттерін салық органдарымен салыстыру әрекеттері ДБУ және ФО тарапынан тоқсан айын және жыл қорытындысы бойынша жүзеге асырылады. Салыстыруң қорытындылары бойынша есептесулерді салыстыру актісі құрылады. Салыстыру актісі – бюджетке түсетін салықтар, басқа да міндетті төлемдер, сонымен қатар зейнетақы жарналары, әлеуметтік салымдар, сондай-ақ салықтық орган және салық төлеуші органның деректері бойынша белгілі бір күнге қарастырылған өсім ақылары мен айыппұлдар бойынша есептелген (есептелген, азайтылған) нәтижелерді толтыру құжаты болып табылады.

Алымдар мен салықтар бойынша есептерді тіркеуге алу бухгалтерлік есепшоттарда соңғы нәтижесі бойынша үздіксіз өсіп отыратын, сонымен қатар қарыздану түрінің кесімінде қарастырылатын (салық немесе алым, өсімақы, айыппұл бойынша негізгі сомадағы жетпей тұрған қаражат сомасы) әрбір алым және салық есептеулерінің қорытындысы арқылы жүргізіледі. Заң бұзушылыққа байланысты бюджетке төленуге тиісті айыппұл, өсімақылар жеке есепшоттарды есепке алынады.

1) Заңды тұлғалардан түсетін табыс салығын есепке алу

Бұл тұрғыдағы есептілікті тіркеуге алу мақсаты ретінде келесі классификация ұсынылады:

- ағымдағы салық – белгіленген кезеңдегі салық төлеуге жатқызылатын (салықтық шығын) төлеуге қатысты пайда есебінде қарастырылатын салық сомасы;

- кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер – бұл салық төленуге жатқызылатын уақыттық айырмашылықтармен байланысты болашақ мерзімдегі төленуге жатқызылатын пайдаға негізделген салық сомасы.

Жыл ішіндегі табыс салығы ағымдағы және төлеу мерзімі өтіп кеткен салық төлемдерін қамтиды. Табыс салығы кірістер мен жұмсалған қаражаттар, басқа да жағдайлар бойынша егер ол тікелей капиталда қарастырылатын баптарға жатқызылатын болса, табыс салығы ретінде танылады.

Ағымдағы салық жыл ішіндегі салық төленуге жатқызылатын салытық ставкаларды есепке алғанда көрініс табатын күтіліп отырған салық түрінде көрініс табады, ол бухгалтерлік баланс, және басқа да кез-келген салықтық түзетулермен өткен жылдардың қарызына қатысты қайта есептеулер негізінде жүзеге асырылады.

Төлеу мерзімі өтіп кеткен салық активтердің баланстық құны мен қаржы есептілігі мақсатындағы міндеттемелердің және салықтық мақсаттарда қолданылатын сомалар арасындағы міндеттемелер бойынша уақыттық айырмашылықтарды есепке ала отырып анықталады. Келесі уақыт айырмашылықтары есепке алынбайды: бухгалтерлік, салық төлеуге жатқызылатын кіріс мөлшері қатарына қосылмайтын активтер мен міндеттемелердің бастапқы мойындалуы. Мерзімі өтіп кеткен салық сомасы активтердің реттелетін жүзеге асыру тәсілі және реттелуі мен салықтық ставкаларды пайдалану міндеттемелері не болмаса негізінен баланс құру мерзіміне байланысты жұмыс әрекетінде болатын көрсеткіштер арқылы анықталуға негізделеді. Төлену мерзімі өтіп кеткен салықтық ативтер мен мерзімі өтіп кеткен салықтық міндеттемелер бухгалтерлік баланс жағдайында ұзақмерзімді активтер мен міндеттемелер бөлімінде таныстырылады.

Есептілік есепшоты

Пайдаға байланысты салық есебін жүргізу үшін Қоғам келесі синтетикалық есепшоттарды пайдаланады:

1410 «Корпоративті табыс салығы»;

2810 «Корпоративті табыс салығы бойынша кейінге қалдырылған салықтық активтер»;

3110 «Заңды тұлғадан талап етілетін корпоративтік табыс салығы бойынша міндеттемелер»;

4310 «КПН бойынша кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер».

2) Қосымша құн салығы

Қызмет түрлерін жүзеге асыру барысында салынатын, қызмет көрсету кезінде төленетін қосымша құн салығы тапсырыс беруші тарапынан көрсетілген қызмет толық орындалғаннан кейін мемлекеттік бюджетке төленуге жатады. Алынған тауар және қызмет түріне байланысты оның құнына кіретін қосымша құн салығы есеп тапсыру жолымен қайтарылуға жатады. Мұндай есеп тапсыру әрекеті салықтық заңнамаға сәйкес жүргізіледі.

Есептілік есепшоты

Қосымша құн салығын есепке алуды жүзеге асыру үшін Қоғам келеі синтетикалық есепшоттарды қолданады:

1420 «Қосымша құн салығы»;

3130 «Қосымша құн салығына байланысты міндеттемелер»;

ІІІ.БАЙЛАНЫСТЫ ТАРАПТАР ТУРАЛЫ АҚПАРАТТЫҚ АШЫЛУЫ (IAS

24)

Тарап егер ол тікелей немесе жанама түрде басқа бір не болмаса бірнеше делдалдар арқылы Қоғамды басқаратын болса, немесе Қоғаммен басқарылатын болса, Қоғаммен байланысты деп танылады; бұл жағдай не ол қаржылық және операциялық шешімдер қабылдау кезінде Қоғам тарапынан маңызды әсерге ие болатын жағдайда да жүзеге асырылады.

Бір-бірімен байланысты тараптар арасында жүргізілетін операциялар – бұл төлемнің жүргізілу-жүргізілмеуіне байланыссыз жүзеге асырылатын бір-бірімен байланысты тараптар арасындағы ресурстар, қызмет және міндеттемелер алмасу жағдайлары болып табылады. Бақылау жүргізілген жағдайда, бір-бірімен байланысты тараптар арасындағы бақылау қатынастары туралы ақпарат олардың арасында қандай да бір операциялардың жүргізілген-жүргізілмегендігінен тәуелсіз жағдайда ашылады.

^ IV. ЕСЕПТІ МЕРЗІМНЕН КЕЙІНГІ ОҚИҒАЛАР (IAS 10)

1) Есепті мерзімнен кейінгі оқиғалар – есептілік мерзімі және Қоғам қызметінің нәтижелері немесе ондағы ақшалай қаражат қозғалысы, жалпы қаражат жағдайына әсер етуші шығарылуға тиісті қаржы есептілігінің бекітілу күні аралығында уақыт межесінде жүзеге асырылатын қолайл және қолайсыз оқиғалар.

Баланс мерзімі ретінде Қоғам өзінің қаржы есептілігін ұсынатын мерзім қарастырылады.

2) Оқиғалардың екі типін анықтап көрсетуге болады:

• Есепті уақыт межесіндегі шарттарды растайтын оқиғалар (есепті мерзімнен кейінгі түзетілетін оқиғалар). Қоғам есепті мерзімнен кейін орын алатын оның қаржы есептілігінде мойындалған сома көрсеткіштерін түзетуге міндетті.

Мысалы, есепті уақыт мерзімінен кейін Қоғамның алдында есепті уақыт ішінде міндеттемелерінің бар екендігін растайтын жағдайлар негізінде сот ісі бойынша шешім қабылданған күн.

• Есепті уақыт межесінен кейін туындаған жағдайларға куә бола алатын оқиғалар (есепті уақыт межесінен кейін түзетуге жатпайды).

Есептілікте көрініс таппайтын, баланс күнінен кейінгі оқиғалардың мысалы ретінде төмендегілер саналады:

- баланс мерзімі мен қаржы активтерінің бекітілу күні аралығындағы қаржы активтерінің нарықтық құнының төмендеп кетуі;

- үлкен көлемді пайда және негізгі қаражат нысандары және қаржы активтерінің қатардан шығарылуы;

- өрт және табиғи апат жағдайлары нәтижесінде жойылғанда.
«Қазақстандық индустрия дамыту институты» АҚ-ның

Есептік саясаты жобасының

келісу ПАРАҒЫ

(құжаттың атауы)

Атауы

Т.А.Ә., лауазымы

Жауапты тұлғаның қолы, бұрыштама қол қойылған күні

Ескерту

Құрастырушы

Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік департаментінің директоры







Келісу

Басқарма Төрағасының орынбасары - Мусенова Г.А.







Келісу

Басқарма Төрағасының орынбасары - Ғалиев С.Ж.







Келісу

Басқарма Төрағасының орынбасары - Буранбаев А.Б.







Келісу

Әкімшіліктік департаментінің директоры - Шурманов Б.Ч.








Келісу

ДПБ және МС директоры Уралбаева А.Р.








Келісу

Әкімшілік департаментінің бас менеджер - заңгері - А.Н.Сағиев















1   2   3   4



Схожі:




База даних захищена авторським правом ©lib.exdat.com
При копіюванні матеріалу обов'язкове зазначення активного посилання відкритою для індексації.
звернутися до адміністрації